Nhiều người nghĩ rằng vượt qua cơn đột quỵ đồng nghĩa với việc đã “khỏi bệnh”. Thực tế, đây mới chỉ là điểm bắt đầu của một hành trình dài.
Theo các chuyên gia, đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật ở người trưởng thành. Nếu không được cấp cứu và điều trị kịp thời, các tế bào não bị tổn thương sẽ để lại nhiều di chứng ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động, giao tiếp, nhận thức và chất lượng cuộc sống.
Đó cũng là lý do vì sao, trong điều trị đột quỵ, mỗi phút đều có ý nghĩa quyết định.
Vì sao đột quỵ để lại nhiều hậu quả?
Não bộ là cơ quan điều khiển gần như toàn bộ hoạt động của cơ thể. Khi dòng máu nuôi não bị gián đoạn do tắc hoặc vỡ mạch máu, hàng triệu tế bào thần kinh có thể bị tổn thương hoặc chết đi chỉ trong thời gian rất ngắn.
Vùng não bị tổn thương sẽ quyết định những chức năng mà người bệnh có thể bị ảnh hưởng sau đột quỵ. Chính vì vậy, không phải ai sau đột quỵ cũng gặp những di chứng giống nhau.
Nếu người bệnh được cấp cứu sớm, tái thông mạch máu kịp thời và điều trị đúng phác đồ, nguy cơ tàn tật có thể giảm đáng kể.
Những di chứng thường gặp sau đột quỵ
1. Yếu hoặc liệt nửa người
Đây là di chứng phổ biến nhất.
Người bệnh có thể gặp khó khăn khi:
- Đi lại
- Giữ thăng bằng
- Cầm nắm đồ vật
- Thực hiện các sinh hoạt cá nhân như mặc quần áo, ăn uống hoặc vệ sinh.
Một số trường hợp cần nhiều tháng phục hồi chức năng mới có thể đi lại độc lập.
2. Rối loạn ngôn ngữ
Sau đột quỵ, người bệnh có thể:
- Nói khó, nói ngọng
- Không tìm được từ để diễn đạt
- Khó hiểu lời người khác
- Mất khả năng đọc hoặc viết.
Điều này khiến việc giao tiếp hằng ngày trở nên khó khăn, đồng thời ảnh hưởng lớn đến tâm lý của cả người bệnh và gia đình.
3. Suy giảm trí nhớ và nhận thức
Không ít người sau đột quỵ gặp tình trạng:
- Hay quên
- Giảm khả năng tập trung
- Khó ghi nhớ thông tin mới
- Khó đưa ra quyết định hoặc xử lý công việc như trước.
Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến khả năng học tập, làm việc và sinh hoạt độc lập.
4. Rối loạn nuốt
Người bệnh có thể:
- Dễ sặc khi ăn uống
- Ho sau khi nuốt
- Khó ăn uống bình thường.
Nếu không được đánh giá và hướng dẫn đúng, người bệnh có nguy cơ hít thức ăn vào đường thở, dẫn đến viêm phổi hít – một biến chứng nghiêm trọng sau đột quỵ.
5. Thay đổi cảm xúc và tâm lý
Đột quỵ không chỉ ảnh hưởng đến cơ thể mà còn tác động đến tinh thần.
Người bệnh có thể trở nên:
- Lo âu
- Trầm cảm
- Cáu gắt
- Dễ xúc động
- Mất tự tin vì không còn thực hiện được những công việc từng rất quen thuộc.
Việc được gia đình đồng hành và hỗ trợ tâm lý đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình phục hồi.
Di chứng sau đột quỵ có thể hồi phục không?
Mức độ hồi phục phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
- Loại đột quỵ
- Vị trí và diện tích tổn thương não
- Thời gian được đưa đến bệnh viện
- Phương pháp điều trị
- Quá trình phục hồi chức năng sau đó.
Trong đó, thời gian cấp cứu là yếu tố đặc biệt quan trọng.
Người bệnh càng được tái thông mạch máu sớm thì càng có nhiều cơ hội bảo tồn tế bào não, giảm nguy cơ di chứng và cải thiện khả năng hồi phục.
Điều trị sớm giúp giảm nguy cơ di chứng như thế nào?
Đối với đột quỵ thiếu máu não cấp, nếu người bệnh đến bệnh viện trong “thời gian vàng”, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp tái thông mạch máu phù hợp như:
- Tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch (khi đủ chỉ định)
- Can thiệp nội mạch lấy huyết khối đối với các trường hợp tắc mạch máu lớn.
Việc tái lập dòng máu nuôi não càng sớm sẽ giúp hạn chế vùng não bị tổn thương, từ đó giảm nguy cơ tàn tật lâu dài và cải thiện khả năng phục hồi sau điều trị.
Chủ động nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ
Hãy ghi nhớ quy tắc FAST:
- F (Face): Méo miệng, lệch mặt.
- A (Arm): Yếu hoặc tê một bên tay chân.
- S (Speech): Nói khó, nói ngọng hoặc không nói được.
- T (Time): Gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.
Không chờ triệu chứng tự hết. Không tự ý cho người bệnh uống thuốc hoặc cạo gió, bấm huyệt tại nhà, vì có thể làm chậm thời gian điều trị quý giá.
Điều trị đột quỵ tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Hưng
Đột quỵ là tình trạng cấp cứu, trong đó mỗi phút trôi qua đều có thể ảnh hưởng đến khả năng hồi phục của người bệnh. Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Hưng, người bệnh được tiếp cận quy trình tiếp nhận và xử trí đột quỵ theo hướng nhanh chóng, phối hợp đa chuyên khoa nhằm rút ngắn thời gian từ khi nhập viện đến điều trị. Bệnh viện hiện triển khai:
- Hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) phục vụ chẩn đoán và can thiệp mạch máu não.
- Can thiệp nội mạch lấy huyết khối trong điều trị đột quỵ thiếu máu não cấp đối với các trường hợp đủ chỉ định.
- Phối hợp điều trị và theo dõi sau đột quỵ, giúp người bệnh có thêm cơ hội phục hồi chức năng và giảm nguy cơ để lại di chứng nặng nề. Thông tin về hệ thống DSA và can thiệp mạch tại BVĐK Hồng Hưng cũng được giới thiệu trong tài liệu truyền thông của bệnh viện.
- Đội ngũ bác sĩ được đào tạo chuyên sâu về can thiệp mạch máu, phối hợp đa chuyên khoa để đánh giá, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho từng người bệnh.
- Sự phối hợp chặt chẽ của ê-kíp Gây mê hồi sức: Tại BVĐK Hồng Hưng, sự an toàn của người bệnh luôn được đặt lên hàng đầu nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa Phẫu thuật viên và đội ngũ Bác sĩ Gây mê hồi sức. Quy trình gây mê gây tê chuẩn mực giúp kiểm soát cơn đau tối đa, đảm bảo cuộc phẫu thuật diễn ra êm ái, bệnh nhân tỉnh táo nhanh sau mổ.
- Chương trình Phục hồi chức năng sớm: Phối hợp đa chuyên khoa theo dõi sát sao, tập vật lý trị liệu ngay sau giai đoạn cấp để kích thích các tổn thương phục hồi nhanh nhất.
Đừng chỉ cố gắng sống sót sau đột quỵ – hãy cố gắng giữ lại chất lượng cuộc sống
Nhiều người vượt qua cơn đột quỵ nhưng phải đánh đổi bằng nhiều tháng, nhiều năm phục hồi chức năng hoặc sống chung với những di chứng kéo dài. Nhận biết sớm dấu hiệu, đến bệnh viện ngay khi nghi ngờ đột quỵ và được điều trị kịp thời chính là cách tốt nhất để giảm nguy cơ tàn tật và bảo vệ chất lượng cuộc sống của chính bạn và người thân.
Bài viết được tham vấn chuyên môn bởi: BS.CKI Sơn Phúc Duy
Khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Đa khoa Hồng Hưng
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
- Sau đột quỵ bao lâu thì có thể hồi phục?
Thời gian hồi phục sau đột quỵ khác nhau ở mỗi người, tùy thuộc vào vị trí tổn thương não, mức độ tổn thương, thời gian được cấp cứu và quá trình phục hồi chức năng. Một số người có thể cải thiện sau vài tuần, trong khi nhiều trường hợp cần nhiều tháng hoặc lâu hơn để phục hồi. - Di chứng sau đột quỵ có thể phục hồi hoàn toàn không?
Có trường hợp phục hồi gần như hoàn toàn nếu được cấp cứu trong thời gian vàng, điều trị đúng và tập phục hồi chức năng sớm. Tuy nhiên, một số người vẫn có thể còn yếu tay chân, rối loạn ngôn ngữ hoặc suy giảm trí nhớ ở các mức độ khác nhau. - Sau đột quỵ có cần tập phục hồi chức năng không?
Có. Phục hồi chức năng là một phần quan trọng trong điều trị sau đột quỵ, giúp cải thiện khả năng vận động, giao tiếp, nuốt và sinh hoạt hằng ngày. Việc tập luyện nên được thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế và duy trì đều đặn.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- World Stroke Organization. (2022). Global Stroke Fact Sheet 2022.
- American Stroke Association. (2024). Effects of Stroke.
- Ministry of Health. (2022). Hướng dẫn chẩn đoán và xử trí đột quỵ não (Ban hành kèm Quyết định số 5331/QĐ-BYT ngày 23/12/2022).
Theo dõi Fanpage Sống khỏe cùng Hồng Hưng để cập nhật kiến thức y khoa bổ ích.
- Qua Hotline: (0276) 3836 991 – 0941 6969 39
- Qua ứng dụng “BV Hồng Hưng – Đăng ký Khám bệnh”: Trên CH Play (Android) & Trên App Store (iOS)
——————————————————
BỆNH VIỆN ĐA KHOA HỒNG HƯNG
Thời gian hoạt động: Khám ngoại trú từ Thứ hai đến Chủ nhật hàng tuần, buổi sáng 6h00 – 12h00, buổi chiều 13h00 – 16h00, ngoài giờ: 16h – 19h | Cấp cứu: 24/7
- Địa chỉ: 82 Phạm Văn Đồng, Hiệp Long, Thanh Điền, Tây Ninh
- Hotline: 0276 3836 991 – 0941 696 939
- Email: dichvukhachhang@honghunghospital.com.vn
- Fanpage: