Mỗi năm, hơn 720.000 người trên thế giới tử vong do tự tử, để lại những ảnh hưởng sâu sắc đối với gia đình và cộng đồng. Nhân Ngày Thế giới Phòng chống Tự tử 10/9/2026, Bệnh viện Đa khoa Hồng Hưng cùng lan tỏa thông điệp “Thay đổi câu chuyện về tự tử” (Changing the Narrative on Suicide) và lời kêu gọi “Hãy bắt đầu cuộc trò chuyện” (Start the Conversation) – hướng đến việc giảm kỳ thị, tăng sự thấu cảm và chủ động kết nối những người đang gặp khủng hoảng với sự hỗ trợ phù hợp.
Ngày Thế giới Phòng chống Tự tử 10-9 có ý nghĩa gì?
Ngày Thế giới Phòng chống Tự tử (World Suicide Prevention Day – WSPD) được khởi xướng từ năm 2003 bởi Hiệp hội Quốc tế về Phòng chống Tự tử (IASP), phối hợp cùng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Theo WHO, hơn 720.000 người tử vong do tự tử mỗi năm và tự tử hiện là nguyên nhân tử vong đứng thứ ba ở nhóm tuổi 15 – 29.
Đằng sau mỗi trường hợp không chỉ là sự mất mát của một cá nhân mà còn là những ảnh hưởng lâu dài đến người thân, bạn bè, đồng nghiệp và cộng đồng. Vì vậy, phòng chống tự tử cần sự chung tay của ngành y tế, gia đình, trường học, nơi làm việc và toàn xã hội.
“Thay đổi câu chuyện về tự tử” – thay đổi từ cách chúng ta nhìn nhận
Năm 2026 là năm cuối của chủ đề kéo dài ba năm 2024 – 2026: “Changing the Narrative on Suicide – Thay đổi câu chuyện về tự tử”, với lời kêu gọi hành động “Start the Conversation – Hãy bắt đầu cuộc trò chuyện”.
Thông điệp này hướng đến việc thay đổi cách xã hội nhìn nhận và nói về tự tử.
Thay vì xem những khó khăn về sức khỏe tinh thần là biểu hiện của sự yếu đuối, cần nhìn nhận đây là những vấn đề cần được quan tâm nghiêm túc. Những định kiến, phán xét hoặc thái độ né tránh có thể khiến người đang gặp khủng hoảng cảm thấy cô lập hơn và ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ.
“Thay đổi câu chuyện” vì vậy là chuyển từ im lặng sang cởi mở, từ kỳ thị sang thấu hiểu và từ cô lập sang kết nối hỗ trợ.
Hãy bắt đầu cuộc trò chuyện
Một người đang gặp khủng hoảng tinh thần không phải lúc nào cũng chủ động nói rằng họ cần giúp đỡ. Khi nhận thấy người thân, bạn bè hoặc đồng nghiệp có những thay đổi bất thường, một lời hỏi thăm chân thành có thể là điểm khởi đầu quan trọng.
Cuộc trò chuyện có thể bắt đầu bằng những câu đơn giản như:
- “Dạo này bạn cảm thấy thế nào?”
- “Tôi thấy gần đây bạn có vẻ không ổn, bạn có muốn chia sẻ không?”
- “Tôi có thể làm gì để hỗ trợ bạn?”
Điều quan trọng là lắng nghe với thái độ bình tĩnh, tôn trọng và không phán xét, thay vì vội vàng đưa ra lời khuyên hoặc xem nhẹ những gì người đối diện đang trải qua.
Một cuộc trò chuyện không thể thay thế cho sự hỗ trợ chuyên môn, nhưng có thể là bước đầu giúp một người được lắng nghe và kết nối với nguồn trợ giúp phù hợp.
Những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tự tử không nên bỏ qua
Một số thay đổi về lời nói, cảm xúc hoặc hành vi cần được quan tâm, đặc biệt khi xuất hiện đột ngột hoặc kéo dài:
- Thường xuyên nói về cảm giác tuyệt vọng, vô dụng hoặc không còn lý do để sống.
- Nói trực tiếp hoặc ám chỉ mong muốn chết hay làm tổn thương bản thân.
- Thu mình, hạn chế giao tiếp với gia đình và bạn bè.
- Thay đổi rõ rệt về tâm trạng, giấc ngủ, ăn uống hoặc sinh hoạt.
- Có những lời nói hoặc hành động giống như đang tạm biệt.
- Gia tăng sử dụng rượu, chất gây nghiện hoặc có hành vi liều lĩnh bất thường.
Nguy cơ tự tử có thể liên quan đến nhiều yếu tố đan xen như vấn đề sức khỏe tâm thần, mất mát, cô đơn, bạo lực, khó khăn trong các mối quan hệ, áp lực tài chính hoặc bệnh lý kéo dài. Vì vậy, không nên quy tự tử về một nguyên nhân duy nhất.
Khi nào cần tìm kiếm hỗ trợ y tế?
Nếu một người:
- Nói rõ về ý định tự tử;
- Có hành vi tự làm tổn thương bản thân;
- Có nguy cơ gây tổn hại cho chính mình;
- Hoặc không thể bảo đảm an toàn cho bản thân; không nên để người đó ở một mình.
Hãy nhanh chóng kết nối với người thân đáng tin cậy, đưa người đó đến cơ sở y tế gần nhất hoặc liên hệ Cấp cứu 115 để được hỗ trợ kịp thời.
BVĐK Hồng Hưng đồng hành cùng cộng đồng trong chăm sóc sức khỏe tinh thần
Sức khỏe tinh thần là một phần không thể tách rời của sức khỏe toàn diện. Việc nhận biết sớm những thay đổi bất thường về cảm xúc và hành vi, chủ động chia sẻ khó khăn và tìm kiếm sự hỗ trợ đúng lúc có thể góp phần hạn chế những hậu quả nghiêm trọng.
Nhân Ngày Thế giới Phòng chống Tự tử 10/9/2026, BVĐK Hồng Hưng mong muốn cùng cộng đồng lan tỏa một cách tiếp cận cởi mở và không kỳ thị đối với các vấn đề sức khỏe tinh thần.
Thay đổi câu chuyện về tự tử có thể bắt đầu từ một cuộc trò chuyện – khi sự im lặng được thay bằng lắng nghe, kỳ thị được thay bằng thấu cảm và cô lập được thay bằng kết nối.
Nếu bạn hoặc người thân đang có những thay đổi đáng lo ngại về cảm xúc, hành vi hoặc xuất hiện suy nghĩ làm tổn thương bản thân, hãy chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ y tế. Trong trường hợp có nguy cơ mất an toàn, cần đến cơ sở y tế gần nhất hoặc liên hệ Cấp cứu 115 để được hỗ trợ kịp thời.
Bài viết được tham vấn chuyên môn bởi: ThS.BS.CKI.BSNT Nguyễn Mạnh Tuấn
Bác sĩ khoa Khám ngoại trú, Bệnh viện Đa khoa Hồng Hưng
*Bài viết mang tính cung cấp thông tin và giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Nếu bạn hoặc người thân đang trong tình huống khẩn cấp về an toàn, hãy liên hệ Cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- World Health Organization. (2026). World Suicide Prevention Day 2026: Changing the narrative on suicide — who.int/campaigns/world-suicide-prevention-day ·
- IASP, WSPD 2026 — iasp.info/wspd.
Theo dõi Fanpage Sống khỏe cùng Hồng Hưng để cập nhật kiến thức y khoa bổ ích.
- Qua Hotline: 0276 3836 991 (cấp cứu 24/7) – 0941 696 939 (đặt lịch)
- Qua ứng dụng “BV Hồng Hưng – Đăng ký Khám bệnh”: Trên CH Play (Android) & Trên App Store (iOS)
——————————————————
BỆNH VIỆN ĐA KHOA HỒNG HƯNG
Thời gian hoạt động: Khám ngoại trú từ Thứ hai đến Chủ nhật hàng tuần, buổi sáng 6h00 – 12h00, buổi chiều 13h00 – 16h00, ngoài giờ: 16h – 19h | Cấp cứu: 24/7
- Địa chỉ: 82 Phạm Văn Đồng, Hiệp Long, Thanh Điền, Tây Ninh
- Hotline: 0276 3836 991 – 0941 696 939
- Email: dichvukhachhang@honghunghospital.com.vn
- Fanpage: