Chưa phân loại, Sự kiện

Bàn chân khoèo bẩm sinh: Hiểu đúng để đồng hành cùng con từ những bước chân đầu tiên

Tham vấn y khoa

BS.CKII Triệu Quốc Ngọc — Trưởng khoa Ngoại Chấn thương – Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Hồng Hưng.

Nội dung được biên soạn nhằm cung cấp thông tin và không thay thế cho thăm khám trực tiếp.  Cập nhật: 7/2026.

1. Có những nỗi lo bắt đầu ngay từ khoảnh khắc con chào đời

Ngày em bé cất tiếng khóc đầu tiên cũng là lúc một hành trình mới của cả gia đình bắt đầu. Bên cạnh niềm hạnh phúc, không ít cha mẹ cũng trải qua những phút giây lo lắng khi bác sĩ phát hiện một bất thường ở trẻ sau sinh.

Một trong số đó là bàn chân khoèo bẩm sinh. Chỉ một chẩn đoán ngắn gọn cũng đủ khiến nhiều phụ huynh đặt ra hàng loạt câu hỏi: “Con có thể đi lại bình thường không?”, “Liệu tình trạng này có điều trị được không?”.

Đây là những băn khoăn rất dễ hiểu, bởi với hầu hết các gia đình, đây là lần đầu tiên nghe đến dị tật này. Điều quan trọng cần biết ngay từ đầu: bàn chân khoèo bẩm sinh không đồng nghĩa với việc trẻ sẽ mất khả năng vận động trong tương lai. Nhiều trẻ đạt kết quả điều trị rất khả quan nếu được phát hiện sớm và điều trị theo đúng chỉ định của bác sĩ.ban chan khoeo

2. Con tôi được chẩn đoán bàn chân khoèo bẩm sinh, điều đó có nghĩa là gì?

Bàn chân khoèo bẩm sinh là một dị tật của hệ cơ xương khớp xuất hiện ngay từ khi trẻ chào đời. Dị tật này khiến bàn chân không nằm ở vị trí bình thường mà xoay vào trong, hướng xuống dưới hoặc có hình dạng bất thường, do sự thay đổi ở xương, khớp, cơ và dây chằng.

Tình trạng này có thể xảy ra ở một chân hoặc cả hai chân, với mức độ khác nhau ở từng trẻ. Một số trường hợp được phát hiện khi siêu âm thai ở những tháng cuối thai kỳ, nhưng phần lớn được nhận biết ngay sau sinh thông qua thăm khám lâm sàng.

Bàn chân khoèo có phổ biến không? Đây không phải là dị tật hiếm gặp: ước tính khoảng 1–2 trên mỗi 1.000 trẻ sinh ra, thường gặp ở bé trai hơn bé gái, và khoảng một nửa số trường hợp ảnh hưởng cả hai chân. Hiểu được điều này phần nào giúp cha mẹ bớt cảm giác đơn độc khi đối diện với chẩn đoán.

3. Chân khoèo bẩm sinh – nguyên nhân do đâu?

Đây có lẽ là câu hỏi khiến nhiều bậc cha mẹ trăn trở nhất. Không ít người tự hỏi liệu việc ăn uống, vận động, làm việc trong thai kỳ hay một sai sót nào đó của bản thân có phải là nguyên nhân.

Theo các nghiên cứu hiện nay, nguyên nhân chính xác của bàn chân khoèo bẩm sinh vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố phối hợp như:

  • Di truyền: gia đình có tiền sử người thân bị bàn chân khoèo.

  • Môi trường tử cung: mẹ hút thuốc, uống rượu bia, đái tháo đường thai kỳ, béo phì hoặc nhiễm trùng khi mang thai.

  • Yếu tố cơ học: tư thế thai nhi bất thường, dây rốn chèn ép hoặc sự co kéo của màng ối.

Điều cha mẹ nên được trấn an

Đến nay chưa có bằng chứng khoa học nào khẳng định việc cha mẹ chăm sóc thai kỳ chưa đúng là nguyên nhân trực tiếp gây ra bàn chân khoèo bẩm sinh. Đây không phải là lỗi của bạn.

4. Dấu hiệu nhận biết bàn chân khoèo bẩm sinh

Không phải mọi bất thường ở bàn chân trẻ sơ sinh đều là bàn chân khoèo bẩm sinh. Tuy nhiên, có một số dấu hiệu đặc trưng giúp bác sĩ nghi ngờ và chỉ định thăm khám chuyên sâu hơn. Cha mẹ có thể nhận thấy:

  • Bàn chân xoay vào trong hoặc hướng xuống dưới.

  • Lòng bàn chân quay vào phía trong thay vì hướng xuống mặt phẳng.

  • Gót chân nhỏ và có xu hướng kéo lên cao.

  • Khó đưa bàn chân về tư thế bình thường bằng những thao tác nhẹ.

  • Một số trường hợp, cẳng chân bên bị ảnh hưởng nhỏ hơn bên còn lại.

Phân biệt với chân khoèo tư thế. Có những trường hợp bàn chân chỉ ở tư thế bất thường do chèn ép trong tử cung và có thể đưa về vị trí bình thường khá dễ dàng — gọi là chân khoèo tư thế, thường nhẹ hơn. Trong khi đó, chân khoèo bẩm sinh “thật sự” có sự cứng chắc rõ rệt và cần can thiệp chuyên khoa. Việc phân biệt này thuộc về bác sĩ sau khi thăm khám trực tiếp.

Ngoài thăm khám sau sinh, một số trường hợp có thể được phát hiện từ siêu âm thai. Tuy nhiên, kết quả siêu âm chỉ mang tính định hướng; chẩn đoán xác định vẫn cần bác sĩ đánh giá sau khi trẻ chào đời.

Lưu ý quan trọng

Nếu nhận thấy bàn chân của trẻ có hình dạng bất thường, cha mẹ không nên tự nắn chỉnh hoặc áp dụng các mẹo dân gian. Việc xử trí không đúng cách có thể ảnh hưởng đến quá trình điều trị sau này.

5. Điều cha mẹ quan tâm nhất: Con có thể đi lại bình thường không?

Đây gần như là câu hỏi đầu tiên bác sĩ nhận được khi tư vấn cho gia đình. Với sự phát triển của y học hiện nay, nhiều trẻ có thể đạt khả năng vận động tốt nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng phương pháp và theo dõi đầy đủ.

Mục tiêu điều trị không đơn thuần là đưa bàn chân về hình dạng cân đối hơn, mà còn hướng đến việc giúp trẻ:

  • Phát triển chức năng vận động phù hợp với lứa tuổi.

  • Tập đứng, tập đi thuận lợi hơn.

  • Hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống khi lớn lên.

Tuy nhiên, kết quả điều trị không giống nhau ở mọi trường hợp. Hiệu quả phụ thuộc vào: mức độ dị tật; thời điểm bắt đầu điều trị; việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ trong suốt quá trình theo dõi; và khả năng đáp ứng của từng trẻ.

Đây cũng là lý do bác sĩ luôn khuyến khích cha mẹ đưa trẻ đi khám ngay khi phát hiện bất thường, thay vì chờ đợi với hy vọng bàn chân sẽ tự cải thiện. Hồng Hưng hiện có chương trình tầm soát miễn phí dị tật bàn chân khoèo cho trẻ em năm 2026 để gia đình được bác sĩ chuyên khoa đánh giá sớm.

6. Phương pháp điều trị hiện nay và vì sao bắt đầu sớm lại tạo nên khác biệt

Trong những tuần đầu sau sinh, hệ cơ xương khớp của trẻ vẫn đang phát triển. Xương, gân và dây chằng còn mềm, có tính đàn hồi cao nên thuận lợi hơn cho việc chỉnh hình theo chỉ định của bác sĩ. Khi được đánh giá và can thiệp sớm, quá trình điều trị thường nhiều thuận lợi hơn so với khi phát hiện muộn.

Phương pháp Ponseti. Hiện nay, phần lớn các trường hợp bàn chân khoèo bẩm sinh được ưu tiên điều trị bảo tồn theo phương pháp Ponseti — một phương pháp được áp dụng rộng rãi trên thế giới. Nguyên tắc gồm ba giai đoạn chính:

  • Nắn chỉnh và bó bột: bàn chân được nắn nhẹ nhàng và cố định bằng bột, thay bột định kỳ trong vài tuần để dần đưa bàn chân về tư thế đúng.

  • Thủ thuật nhỏ ở gân gót (nếu cần): một số trẻ cần một thủ thuật nhẹ nhàng để hỗ trợ điều chỉnh, theo đánh giá của bác sĩ.

  • Giai đoạn mang nẹp giạng duy trì: sau khi bàn chân đã được chỉnh, trẻ cần mang nẹp giạng bàn chân trong một thời gian dài để duy trì kết quả và phòng ngừa tái phát.

Phương pháp điều trị cụ thể được lựa chọn riêng cho từng trẻ. Nếu trì hoãn thăm khám trong thời gian dài, tình trạng biến dạng có thể rõ hơn khi trẻ bắt đầu tập đứng, tập đi, và kế hoạch điều trị có thể kéo dài hơn. Dù vậy, không bao giờ là quá muộn để đưa trẻ đi khám — ở bất kỳ thời điểm nào, bác sĩ vẫn sẽ đánh giá tình trạng cụ thể để tư vấn hướng xử trí phù hợp nhất.

Một sự thật cha mẹ nên biết trước

Thành công của điều trị phụ thuộc rất nhiều vào giai đoạn mang nẹp — đây là giai đoạn dài và đòi hỏi sự kiên trì của cả gia đình. Việc tuân thủ đeo nẹp theo đúng hướng dẫn chính là yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ tái phát. Bác sĩ sẽ đồng hành và hướng dẫn cha mẹ cụ thể trong suốt chặng đường này.

7. Góc nhìn từ bác sĩ chuyên khoa

Khi tiếp nhận trẻ nghi ngờ mắc bàn chân khoèo bẩm sinh, bác sĩ không chỉ quan sát hình dạng bàn chân mà còn đánh giá mức độ biến dạng, khả năng vận động, sự phát triển của hệ cơ xương khớp và các yếu tố liên quan trước khi xây dựng kế hoạch theo dõi hoặc điều trị.

Mỗi trẻ đều có đặc điểm riêng, vì vậy không có một phương pháp áp dụng giống nhau cho tất cả. Việc thăm khám trực tiếp tại Khoa Ngoại Chấn thương – Chỉnh hình (Khoa Ngoại C) giúp bác sĩ lựa chọn hướng xử trí phù hợp, đồng thời giải đáp những băn khoăn của gia đình trong suốt quá trình chăm sóc và theo dõi trẻ.

8. Đồng hành cùng gia đình trong hành trình chăm sóc trẻ

Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Hưng, trẻ nghi ngờ mắc bàn chân khoèo bẩm sinh được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa Chấn thương Chỉnh hình. Sau khi đánh giá mức độ biến dạng và khả năng vận động, bác sĩ sẽ tư vấn kế hoạch theo dõi hoặc điều trị phù hợp với từng trường hợp, đồng thời hướng dẫn gia đình cách chăm sóc và đồng hành cùng trẻ trong suốt quá trình phát triển.

Chúng tôi hiểu rằng mỗi chẩn đoán không chỉ là một vấn đề chuyên môn mà còn đi kèm nhiều băn khoăn của gia đình. Vì vậy, bên cạnh việc xây dựng kế hoạch điều trị, đội ngũ y tế luôn sẵn sàng giải đáp thắc mắc và hỗ trợ cha mẹ trong từng giai đoạn chăm sóc trẻ.

Câu hỏi thường gặp

1. Bàn chân khoèo bẩm sinh có tự khỏi khi trẻ lớn lên không?

Thông thường, bàn chân khoèo bẩm sinh không tự trở về hình dạng bình thường nếu không được đánh giá và điều trị. Khi phát hiện bàn chân trẻ có dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám.

2. Bàn chân khoèo bẩm sinh có chữa được không?

Nhiều trẻ có thể đạt kết quả điều trị khả quan nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng phương pháp và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Mức độ cải thiện phụ thuộc vào tình trạng của từng trẻ.

3. Có phải tất cả trẻ mắc bàn chân khoèo đều phải phẫu thuật?

Không. Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Nhiều trường hợp được ưu tiên điều trị bằng các phương pháp chỉnh hình bảo tồn (như phương pháp Ponseti) trong giai đoạn đầu.

4. Phương pháp Ponseti là gì?

Đây là phương pháp điều trị bảo tồn được áp dụng phổ biến, gồm nắn chỉnh và bó bột định kỳ, đôi khi kèm một thủ thuật nhỏ ở gân gót, và sau đó là giai đoạn mang nẹp giạng để duy trì kết quả. Bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể cho từng trẻ.

5. Siêu âm thai có phát hiện được bàn chân khoèo bẩm sinh không?

Một số trường hợp có thể được nghi ngờ qua siêu âm thai, đặc biệt ở những tháng cuối thai kỳ. Tuy nhiên, chẩn đoán xác định vẫn cần được thực hiện sau khi trẻ chào đời thông qua thăm khám của bác sĩ.

6. Sau điều trị, trẻ có cần tái khám không?

Có. Việc tái khám giúp bác sĩ theo dõi sự phát triển của bàn chân, đánh giá hiệu quả điều trị và phát hiện sớm những thay đổi cần được can thiệp — đặc biệt trong giai đoạn mang nẹp duy trì.

———————————————

Theo dõi Fanpage Sống khỏe cùng Hồng Hưng để cập nhật kiến thức y khoa bổ ích.

Để được tư vấn cụ thể hoặc đăng ký thăm khám tại BVĐK Hồng Hưng, Quý khách hàng có thể liên hệ đặt lịch với chúng tôi:

———————————————————————–

BỆNH VIỆN ĐA KHOA HỒNG HƯNG

Thời gian hoạt động: Khám ngoại trú từ Thứ hai đến Chủ nhật hàng tuần, buổi sáng 6h00 – 12h00, buổi chiều 13h00 – 16h00, ngoài giờ: 16h – 19h | Cấp cứu: 24/7

 

Copyright © 2026 Bệnh viện Hồng Hưng. All Rights Reserved